Volver de ideale film voor Allerzielen

In tragikomedie Volver speelt de Spaanse meester Pedro Almodóvar opnieuw met de grenzen van realiteit en fictie. Als je als bioscoopbezoekers denkt eindelijk in een ‘normale’ film van Almodóvar te zijn beland, duikt er plots in de kofferbak van auto een geestesverschijning op. Vanaf dat moment kan Almodóvar weer alles met ons doen en vinden we het ineens heel normaal dat de levenden en doden voortdurend elkaars pad kruisen. Volver is een eerbetoon aan de manier waarop eenvoudige mensen op het Spaanse platteland hun doden in ere houden en hoe die doden zijn opgenomen in het dagelijks leven van een dorpsgemeenschap. De ideale film om op 2 november, het feest van Allerzielen, te gaan zien.

Stoer en breekbaar
Volver vertelt het verhaal van de jonge en aantrekkelijke Raimunda (Penelope Cruz) die met haar puber dochter Paula (Yohana Cobo) en werkloze man Paco (Antonio de la Torre) in een shabby appartementje in Madrid woont. Raimunda houdt met haar verschillende baantjes de wankele financiële situatie van haar gezin overeind. Zij draagt bovendien vanaf haar jeugd een groot geheim met zich mee. Dit geheim maakt dat zij tegelijk een stoere vechtster en een breekbare vrouw is geworden. Zus Sole (Lola Dueñas), een zenuwachtige en bangelijke vrouwe die is verlaten door haar man, weet met haar illegale kapsalon aan huis ook maar net het hoofd boven water te houden. De ouders van Raimunda en Sole zijn omgekomen in een huisbrand in het dorp waar de beide vrouwen vandaan komen in de streek La Mancha.

Geest in de kofferbak
Als op een dag buurvrouw Augustina (Blanco Portillo) meldt dat haar lievelingstante Paula (Chus Lampreave) is overleden, kan Raimunda niet naar de begrafenis. Kort tevoren is haar man Paco namelijk in een schermutseling vermoord door hun dochter Paula tot wie hij in de keuken seksueel toenadering zocht. Raimunda wil koste wat het kost haar dochter beschermen en probeert zich te ontdoen van Paco’s lijk. Zus Sole vertrekt, ontwetend van de moord op haar zwager, alleen naar de begrafenis in het dorp. Daar hoort zij de rouwende buurvrouwen smoezen over hoe de geest van haar moeder de laatste weken voor tante Paula heeft gezorgd. Als zij na de begrafenis, teruggekeerd in Madrid, haar auto parkeert blijkt die geest haar kofferbak te zitten. Ze neemt haar moeder (Carmen Maura) op en vertelt haar klanten dat ze een Russische vluchtelinge is die zij als haarwasser heeft aangenomen. De ene zus verbergt dus het lijk van haar man en de andere de geest van haar moeder. Dit leidt tot allerlei spanningen, komische situaties en emotionele uitbarstingen.

Terugkeer
De geest van moeder is echter niet zomaar teruggekomen (=Volver). Moeder Irene wil met Raimunda spreken over het geheim van haar jeugd, waar haar zus Sole niets van weet. En dit is nog maar het begin van een verhaal over drie generaties sterke vrouwen die met elkaar verbonden zijn door de beproevingen die het leven hen biedt.
Met de terugkeer van moeder Irene in Volver is Almodóvar na Hable con ella (2001) en La Mala Educacion (2003) ook weer terug bij zijn geliefde onderwerp ‘de moeder’, maar nu veel serener en gelatener dan in zijn barokke en rusteloze Todos sobre mi madre (1999). Bovendien keert hij met deze film terug naar zijn geboortestreek La Mancha waar de eeuwige wind mensen tot waanzin drijft en kleine brandjes weet op te jagen tot verterende vuren.

Saffraan
In de openingsscène zien wij hoe de vrouwen op een winderige begraafplaats de graven van hun overledenen en zelfs hun eigen toekomstige graf verzorgen. We horen tegelijk de operettemelodie La rosa del azafrán, een ode aan de saffraankrokus, die in de herfst saffraan, het bloedrode goud, onttrekt aan de doodse bodem van La Mancha. Volver is de ideale film om te gaan zien met Allerzielen omdat Almodóvar speelt met de betekenis van dood en voortbestaan in hemel, verlossing uit de hel en het vagevuur. Pas als de levenden en de doden zich hebben verzoend met wat onaf en onvolkomen is in hun leven kunnen zij doorleven en rusten in vrede. Daarvoor hoef je volgens regisseur Almodóvar helemaal niet letterlijk te geloven in hemel, hel en vagevuur. Almodóvar: “De andere wereld is hier. Dit is het hiernamaals. Wij zijn zelf de hel, de hemel en het vagevuur, ze zitten in ons. Sartre heeft het beter gezegd dan ik.”

Levensbeschouwelijke sleutelwoorden: geestesverschijning, vergeving, moederschap, geheim, dood, tegenstelling dorp en stad, begraafplaats, hemel, hel en vagevuur.